O recoñecemento como BIC blinda en Xove unha tradición centenaria dos bolos
A declaración do Xogo dos Birlos de Galicia como ben de interese cultural do patrimonio inmaterial ten unha lectura especialmente relevante en Xove. O acordo aprobado polo Consello da Xunta recoñece este xogo como unha das prácticas populares e tradicionais máis importantes da historia galega e inclúe entre as súas modalidades destacadas os bolos de Xove, que quedan así amparados pola máxima figura de protección cultural da comunidade. A declaración elevará a 797 o número de BIC existentes en Galicia e farase oficial nos vindeiros días coa súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
No caso xovense, o recoñecemento ten un valor engadido porque a propia documentación patrimonial subliña que o xogo conserva formas diferenciadas segundo os territorios e advirte do risco de perda desas variantes locais pola diminución de practicantes e transmisores do saber tradicional. No expediente de incoación publicado no BOE, Xove aparece ademais entre os concellos lucenses nos que a práctica segue presente, un feito que reforza o seu papel dentro do mapa galego dos bolos tradicionais.
A pegada desta tradición no municipio continúa sendo visible. O Concello explica que a modalidade que se practica en Xove ten características propias e que as tiradas se celebran en todas as parroquias, cunha rede de boleras municipais que abrangue lugares como Lago, A Rigueira, San Isidoro de Monte, Xove, Xuances e Portocelo. O propio portal municipal destaca tamén o valor interxeracional deste xogo, no que participan persoas de idades moi distintas e que funciona como punto de encontro entre parroquias.
A protección patrimonial chega así nun momento clave para a conservación dun xogo que durante décadas formou parte da vida social galega, primeiro no rural e máis tarde tamén noutros espazos comunitarios. En Xove, onde a tradición mantén unha identidade moi definida, a declaración supón un respaldo institucional de peso para garantir a súa continuidade e para preservar unha forma de xogar que o propio municipio reivindica como singular.