Ecoloxistas Galiza denuncia novas filtracións de barros vermellos no dique de cola de Alcoa en Xove

Ecoloxistas Galiza "Atlántica e Verde" denuncia un novo episodio de filtracións de residuos perigosos na balsa de barros vermellos de Alcoa, en Xove. A entidade asegura que o pasado 18 de novembro detectou escorridos de cor vermella na base do dique de cola, no lugar de Aldea de Arriba, na parroquia de Morás, procedentes do interior das instalacións de almacenamento de residuos da factoría de alúmina.

Segundo recolle a denuncia presentada pola asociación, os fluxos discorrían ao pé da escollera do dique e terían a súa orixe en circulacións subsuperficiais que atravesarían esta estrutura desde o interior da balsa. A organización sitúa o episodio no mesmo sector no que xa advertira de filtracións entre os días 4 e 6 de outubro deste ano. Precisamente, a principios dese mes xa denunciara outro episodio de escorridos vermellos, que, segundo a asociación, chegaran aos colectores de pluviais da Aldea de Arriba e á contorna da parroquia de Lago.
A entidade ambiental lembra que durante 2026 comunicou outros sucesos similares, tanto no dique principal como no de cola, nos meses de marzo e outubro. Segundo indica, aquelas denuncias foron rexeitadas pola empresa con diferentes explicacións. En relación co episodio de outubro, advirte ademais de que os fluxos chegarían a conectar coa rede de pluviais de Xove situada arredor da balsa.
Neste contexto, Ecoloxistas Galiza recupera unha denuncia presentada en maio de 2025 sobre a existencia de conducións ocultas entre a base dos diques e o exterior do recinto do vertedoiro. A asociación considera que algunhas destas canalizacións poderían continuar operativas e alerta dos posibles efectos das filtracións tanto sobre a estabilidade da instalación como sobre a contaminación dos solos e das augas.
A organización subliña que a balsa de barros vermellos dispón dun Plan de Emerxencias previsto para este tipo de situacións e reclama a súa activación inmediata. Este protocolo xa foi obxecto de información pública en 2025, cando a Dirección Xeral de Emerxencias abriu a revisión do Plan de Emerxencia Exterior da balsa de Alcoa, que contempla diferentes escenarios de risco relacionados coas filtracións internas e os posibles desbordamentos dos diques. Ademais, o pasado mes de maio celebrouse en Xove unha xornada informativa sobre este dispositivo de emerxencia.
Entre as medidas solicitadas figura informar a poboación do que está a acontecer, deter os escorridos e impedir que os residuos continúen circulando libremente, ademais de avaliar os danos ambientais que se puideran producir ata o momento.
A asociación pide tamén que este novo episodio se incorpore á investigación dos vertidos anteriores, que se determinen as posibles responsabilidades e que se comuniquen os feitos ás administracións e autoridades xudiciais competentes. Solicita igualmente a adopción de medidas cautelares para evitar novos danos, apelando ao principio de precaución.
Un dos aspectos centrais da denuncia é a posible repercusión destes sucesos sobre o proxecto de ampliación da balsa de depósito de residuos (DBR) ata a cota +110. Ecoloxistas Galiza reclama que os episodios recorrentes de contaminación sexan incorporados ao procedemento de avaliación ambiental e considera que a situación actual evidencia dificultades para garantir unha xestión segura da instalación. Por iso, solicita á Consellería de Medio Ambiente que dea unha resposta negativa ao proxecto e peche definitivamente o procedemento.
A ampliación desta infraestrutura xa xerou controversia durante os últimos meses. En abril, a asociación presentou alegacións nas que cuestionaba a tramitación ambiental das actuacións previstas para as cotas +104 e +110 e solicitaba paralizar o proxecto ata aclarar os posibles riscos e responsabilidades. Posteriormente, a controversia arredor do futuro do depósito e das súas consecuencias ambientais tamén foi analizada nunha reportaxe sobre a ampliación da balsa e as denuncias ecoloxistas.
As peticións da entidade inclúen tamén o peche inmediato do vertedoiro por parte do Servizo de Enerxía e Minas da Consellería de Economía e Industria, ao considerar que os episodios denunciados poñen de manifesto problemas na xestión ambiental e sanitaria da balsa.
No ámbito laboral, reclama que a Inspección de Traballo examine se o plan de prevención de riscos da empresa contempla suficientemente os posibles perigos para a saúde dos empregados e as medidas preventivas necesarias. A asociación fai referencia ao carácter potencialmente tóxico e canceríxeno dos residuos depositados na instalación e solicita que se investigue se puido existir un delito contra a saúde dos traballadores.
A denuncia enmárcase nunha serie de avisos ambientais que tamén afectan ás emisións de partículas procedentes do depósito. En setembro, Ecoloxistas Galiza comunicou outro episodio de dispersión de po que atribuía aos residuos da balsa e reclamou inspeccións nas zonas próximas. A entidade denunciara daquela novas nubes de po procedentes das instalacións de Alcoa, rexistradas, segundo a súa versión, o 21 de setembro.
Por último, Ecoloxistas Galiza asegura que dispón de máis fotografías e vídeos de episodios de emisión de po procedente da balsa, así como de vexetación queimada que atribúe a esas emisións e doutros vertidos de lodos vermellos rexistrados en diferentes datas. A organización afirma que todo este material está á disposición das administracións competentes para contribuír á investigación dos feitos.