Cando todo encaixa
Por Rebeca Maseda
O verán é para relaxarse, descansar e facer o que che pete, ou polo menos, eu procuro que así sexa. Botar a remollo o máximo de tempo posible -preferentemente na auga do mar-, coñecer lugares novos con xente fermosa, estar de festa con amigos/as, comer rico, rico e, por suposto, escoitar boa música. E xa se podes xuntalo todo, pois fetén!
Non quero parecer repelentiña, pero a verdade é que este verán foi dos mellores que lembro en anos, rodeada de persoas e espazos incribles entre Galicia e Catalunya. Pois ben, seguindo co meu mantra, hai uns días escoitei un concerto de primeiro nivel, deses que reúne todos os ingredientes: contexto de luxo, a “Schubertíada de Vilabertran”, un festival de música clásica cun historial de éxitos e calidade artística que xa vai pola súa 34 edición; marco incomparable, a “Canónica de Santa Maria”, un espazo único e cheo de encanto cuxas pedras escoitan cada ano algúns dos “lieder” máis fermosos de Schubert e compañía; artistas de recoñecido prestixio, que por enriba, eran bos amigos/as e mellores persoas; e, por último, repertorio interesante, os sextetos de corda de Schulhoff e Tchaikovsky, dúas obras de estilo moi contrastante e dunha beleza sen igual. Pois por se isto fora pouco, tiven a oportunidade e o pracer de reencontrarme con antigos colegas e de compartir unha cea moi rica e agradable. Si, si, tal e como volo conto, máis redondo imposible.
E aquí é onde entra en escena a Canónica de Santa Maria de Vilabertran, porque hai lugares nos que a música parece ter outra maneira de soar. Fundada no século XI, esta antiga comunidade de cóengos regulares conserva un dos conxuntos románicos máis interesantes de Catalunya, cunha igrexa de planta de cruz latina, un claustro elegante e ese aire austero e sereno que teñen os edificios que levan moitos séculos vendo pasar xente. As súas pedras, ademais, teñen oído: desde hai décadas acollen a Schubertíada, convertendo este recuncho do Alt Empordà nunha auténtica casa de peregrinación para amantes do lied e da música de cámara.
O concerto desta vez afastábase do universo vocal de Schubert para poñer no centro dous sextetos para cordas separados por varias décadas e por todo un mundo estético. Primeiro, o de Erwin Schulhoff, compositor checo de orixe xudía, inclasificable e fascinante, capaz de mesturar tradición, modernidade, jazz e vangarda cunha naturalidade abraiante. A súa música ten algo de irreverente, pero tamén unha enorme capacidade para crear atmosferas e contrastes. Escoitada nun espazo románico como o de Vilabertran, a combinación resultaba especialmente suxestiva: séculos de historia dialogando cunha partitura que parece estar sempre a buscar novos camiños.
E despois chegou Tchaikovsky, co seu Souvenir de Florence, unha desas obras que explican perfectamente por que a música romántica segue tendo esa capacidade de emocionarnos sen pedir permiso. A peza nace da fascinación do compositor por Florencia e combina a exuberancia melódica que tanto o caracteriza cunha escritura de cámara esixente e chea de enerxía. Hai momentos de intimidade, outros de puro virtuosismo e, sobre todo, unha sensación de amplitude que fai esquecer por momentos que só hai seis instrumentos sobre o escenario.
E foi precisamente iso o que máis me gustou da noite: a capacidade da música para transformar un espazo e, ao mesmo tempo, deixar que o espazo forme parte da música. Schulhoff e Tchaikovsky, tan diferentes entre si, soando entre pedras centenarias; músicos entregados ao que estaban facendo; o público en silencio, atento; e fóra, o verán empurrando suavemente contra as portas da Canónica.
Ao final, supoño que diso vai tamén o verán: de acumular pequenos momentos que, cando os xuntas, acaban formando algo grande. Un concerto marabilloso, unha conversa recuperada despois de tempo, unha cea sen présa, unha noite fermosa nun lugar especial. Non se pode pedir máis.