A Mole
Por Rebeca Maseda
A semana pasada estiven de viaxe por Italia e Suíza, concretamente pola rexión do Piemonte, onde se atopa a cidade de Torino, e tamén por Lugano, que pertence ao cantón do Ticino. Ámbalas dúas zonas son enclaves moi fermosos, literalmente parecen sacados dun conto: beleza natural, historia, gastronomía, etc. É difícil escoller un lugar en concreto sobre o que falar, pero xa que son unha cinéfila empedernida, quixera contarvos algunhas cousiñas sobre o “Museo Nazionale del Cinema” en Turín.
Entrar neste museo non é simplemente visitar unha colección de obxectos relacionados co cinema: é, máis ben, deixarse absorber por unha experiencia sensorial e emocional que xoga co espectador, coma se fose unha película na que tamén participas. A historia do museo remóntase á figura de María Adriana Prolo, unha apaixonada do sétimo arte que comezou a reunir materiais e documentos cinematográficos xa nos anos 40. A súa teimosía —bendita sexa— acabou cristalizando na creación dunha institución que hoxe é unha das máis importantes do mundo no seu ámbito.
O museo non sempre estivo onde está agora. Durante décadas foi medrando, mudando de sede e gañando prestixio ata atopar o seu fogar definitivo nun dos edificios máis emblemáticos de Italia: a Mole Antonelliana. E aquí é onde a cousa se volve realmente fascinante. A Mole non foi concibida inicialmente como museo, nin sequera como espazo cultural, senón como sinagoga no século XIX, deseñada polo arquitecto Alessandro Antonelli. Porén, problemas económicos e cambios históricos fixeron que o proxecto derivase noutra cousa ben distinta. Hoxe, esta torre altísima e algo caprichosa domina o ceo de Turín como unha agulla que quere fender as nubes.
O interior da Mole é, se cabe, aínda máis impresionante. O museo aproveita a verticalidade do edificio dun xeito intelixente e case teatral. No centro, un espazo aberto e monumental con butacas onde podes deitarte a mirar fragmentos de películas proxectados nas paredes. Si, deitarte. Porque aquí o visitante non é un espectador pasivo: é parte do espectáculo. Ao redor deste espazo central, unha especie de percorrido en espiral lévate por distintas seccións que exploran a historia do cinema dende os seus inicios ata a actualidade.
Entre as exposicións máis interesantes están as dedicadas aos xéneros cinematográficos: o terror, a ciencia ficción, o western… Cada unha recrea ambientes específicos con escenografías, xogos de luces e obxectos icónicos. Nun momento estás nunha sorte de cova gótica con vampiros axexando e, ao seguinte, camiñas entre naves espaciais e robots. Tamén hai espazo para os grandes nomes do cinema, con homenaxes a directores, actores e actrices que marcaron época.
Outro dos puntos fortes do museo é a súa colección de aparellos pre cinematográficos: lanternas máxicas, cámaras primitivas, dispositivos ópticos que parecen saídos dun laboratorio “steampunk”. É un recordatorio fermoso de que o cinema non xurdiu da nada, senón que é o resultado de séculos de experimentación coa luz, o movemento e a imaxe.
Pero máis alá do contido, hai algo que fai especial a este museo: o seu encaixe na cidade. Turín foi unha das capitais do cinema italiano nos seus inicios, antes de que Roma lle arrebatase ese protagonismo. A comezos do século XX, a cidade estaba chea de estudos de rodaxe e produtoras, e aquí realizáronse algunhas das primeiras películas do país. O museo non só recupera esa memoria, senón que a celebra e a proxecta cara ao futuro.
Hoxe en día, contar cun espazo como o Museo Nazionale del Cinema supón para Turín moito máis que un atractivo turístico. É un símbolo de identidade cultural, unha ponte entre pasado e presente, e unha proba de que o cinema segue sendo unha linguaxe viva, capaz de reinventarse constantemente. Nunha cidade xa de por si elegante e chea de historia, este museo engade unha capa máis de maxia, como se cada rúa puidese agochar unha escena por descubrir.
Saín de alí coa sensación de ter viaxado non só por Italia, senón tamén por dentro das películas que tanto me gustan. E iso, ao final, é o mellor que se pode dicir dun museo.