Xosé Manuel Beiras, histórico referente do nacionalismo galego, falece aos 90 anos
Xosé Manuel Beiras Torrado, nado en Santiago de Compostela en 1936, faleceu na madrugada deste xoves na súa vivenda da Reboraina, no municipio coruñés de Brión, aos 90 anos de idade. Así o confirmaron fontes próximas ao que fora economista, profesor universitario, ensaísta e unha das personalidades máis recoñecibles da política galega das últimas décadas.
A súa derradeira homenaxe terá lugar este venres no Museo do Pobo Galego, en Santiago de Compostela, onde se instalou a sala de despedida. As persoas que desexen render tributo ao histórico dirixente nacionalista poderán facelo a partir do mediodía. Ademais, ás 16.00 horas celebrarase no mesmo museo un acto público de homenaxe aberto á cidadanía.
A familia, que comunicou o falecemento cun escrito no que o definía como unha das figuras máis relevantes da historia política galega contemporánea e referente do nacionalismo, pide que se respecte a súa intimidade e que non se acuda ao domicilio familiar.
O seu percorrido público estendeuse ao longo de máis de cincuenta anos, un período no que participou de xeito directo nalgunhas das transformacións máis relevantes que viviu o nacionalismo en Galicia. Como deputado no Parlamento galego durante distintas lexislaturas, a súa etapa á fronte do BNG quedou marcada polo crecemento electoral da formación, que en 1997 acadou 18 escanos, superando daquela ao PSOE e situándose como segunda forza da Cámara autonómica.
Antes desa etapa, a súa traxectoria xa deixara pegada noutros ámbitos. Nos anos sesenta formou parte da creación do Partido Socialista Galego, combinando esta actividade política cunha extensa carreira no mundo académico. En 1972 publicou unha das súas obras máis citadas, 'O atraso económico de Galiza', un ensaio que se converteu en texto de referencia para analizar a economía galega desde unha perspectiva histórica e estrutural.
En 2012 produciuse un dos xiros máis significativos da súa biografía política: despois de trinta anos vinculado ao BNG, decidiu abandonar a organización. Pouco despois impulsou a creación de Anova-Irmandade Nacionalista e liderou Alternativa Galega de Esquerda, coalición xunto a Esquerda Unida que debutou nas eleccións autonómicas dese ano logrando nove deputados, o que relegou ao propio Bloque á cuarta posición no Parlamento.
A pesar de se afastar dos primeiros planos, nunca se desvinculou por completo da actividade política. Seguiu presente en foros, actos e espazos de debate da esquerda galega, e en 2024 reapareceu publicamente para respaldar a candidatura de Ana Pontón, apostando por un proxecto de goberno galego orientado cara ao que definiu como os intereses nacionais e de clase.
A nova do seu falecemento xerou numerosas mostras de pésame. A portavoz nacional do BNG, Ana Pontón, destacou a través das redes sociais que deixa "unha gran pegada en varias xeracións de galegos e galegas", afirmando que "ten un lugar para sempre no corazón e na historia do pobo galego". Tamén o político Pablo Iglesias lamentou a súa perda, describíndoo como unha figura "crucial na historia da esquerda e do nacionalismo en Galicia".