Moucide, unha parroquia que loita por non quedar en silencio no Valadouro
Por Ana Somoza.
A Escola de Moucide, no corazón da parroquia do mesmo nome no Concello de O Valadouro, é moito máis ca un edificio. É o punto de encontro, o espazo onde se toman decisións e onde, desde hai case catro décadas, a Asociación de Veciños de Moucide tenta dar resposta ás inquedanzas dunha comunidade pequena pero teimuda. Falamos cos seus representantes nun momento delicado, marcado pola dimisión en bloque da xunta directiva e por unha relación tensa co goberno municipal.
A entidade lembra que a súa orixe está ligada a unha demanda moi concreta. “A Asociación de Veciños de Moucide naceu no ano 1986 co obxectivo de reclamar ante Telefónica os teléfonos para a parroquia”, explican. A falta de liñas telefónicas era entón un problema real nun rural que quedaba illado tecnoloxicamente. “Sen teléfono estabamos practicamente incomunicados”, apuntan, describindo unha época na que calquera urxencia obrigaba a desprazamentos incómodos e lentos.
INICIOS. A consecución daquela primeira reivindicación deu pé a unha etapa de forte actividade. “Despois de conseguir o teléfono para a parroquia a asociación colleu moito auxe”, lembran. Non tardaron en aparecer novas preocupacións. “Uns anos máis tarde o gando do monte invadía as hortas e prados da parroquia de Moucide”, sinalan. Aquela situación xerou malestar entre os propietarios e obrigou á asociación a implicarse para buscar solucións. A entidade consolidouse como interlocutora ante as administracións e como voz colectiva da veciñanza.
Co paso do tempo, a asociación mantívose activa, aínda que a realidade demográfica foi cambiando. “Hoxe en día hai uns 70 socios”, detallan. O perfil é equilibrado en canto a xénero. “Menos nenos, hai máis ou menos o mesmo número de homes que de mulleres, pois en case tódalas casas que se fan socios fanse o home e mais a muller”, explican. Esa dobre afiliación por fogar amosa, ao seu xuízo, un compromiso familiar coa vida comunitaria.
SOCIOS. A sede social sitúase na Escola de Moucide, un espazo que a asociación foi mellorando ao longo dos anos. “A Asociación de Veciños ten a súa sede social na Escola de Moucide, na cal posúe uns terreos onde están asentadas: un campo de fútbol, un aparcamento, unha área recreativa e un parque infantil”, enumeran. O mantemento destas instalacións depende en boa medida do traballo voluntario. Por iso, recoñecen con certa decepción que “a participación á hora de axudar é basicamente nula”.
“Só uns poucos veciños colaboran xunto cunha pequena parte da xunta directiva”, lamentan. Aínda así, seguen facendo chamamentos á implicación. “A veciñanza podería implicarse axudando, por exemplo, cando facemos calquera tipo de traballo nos terreos”, insisten. Consideran que sen esa colaboración é difícil manter en boas condicións unhas infraestruturas que son de uso común.
ORGANIZACIÓN. A nivel interno, a asociación atravesa unha etapa de transición. “Despois da decisión unánime de dimitir a xunta directiva ao completo, a día de hoxe aínda non se formou unha nova xunta directiva”, recoñecen. A situación non é cómoda, pero confían en que sexa temporal. “Esperamos que non se tarde moito máis en facerse”, afirman, apelando á responsabilidade colectiva para garantir a continuidade do proxecto.
A pesar das dificultades, a actividade non se detivo por completo. Cada ano organizan encontros gastronómicos co obxectivo de fortalecer os lazos veciñais. “Facemos unhas comidas para que a xente da parroquia poida interactuar uns con outros, porque aínda que a parroquia é pequena, algúns veciños non se ven en meses”, explican. A súa intención é combater o illamento e fomentar a convivencia.
ACTIVIDADE. Porén, a resposta non sempre é a agardada. “A mágoa é que, aínda que estas comidas son gratis para os socios, ultimamente son moi poucos os que asisten”, admiten. Esa baixa participación é interpretada como un síntoma dun problema máis amplo: a dificultade para manter viva a vida asociativa nun rural envellecido e disperso.
Máis aló do ámbito social, a asociación exerce unha función reivindicativa. “A principal función da asociación é intentar resolver os problemas que xorden na parroquia, así como tramitar ante os organismos públicos toda clase de subvencións”, explican. Actúan como ponte entre a veciñanza e as administracións, canalizando demandas e solicitudes.
REIVINDICACIÓNS. Un dos asuntos que máis tensión xerou nos últimos tempos é o reparto das subvencións municipais. “Unha das reivindicacións prioritarias é que o Concello de O Valadouro non ten a mesma vara de medir para todos por igual”, denuncian. Segundo afirman, “á hora de designar as subvencións, nin sequera se fixeron bases nin se notificou a todos os posibles interesados”. Engaden que “só dúas asociacións recibiron subvención”, o que consideran inxusto.
A relación co Concello deteriorouse. “Ultimamente a relación co concello non é moi boa”, recoñecen. Ao seu entender, “nin ao concello nin a certas persoas lles gusta que a xunta directiva revolva en casos dos que xa fai moitos anos se ven loitando”. Esa percepción de incomodidade política non lles fixo dar un paso atrás.
CONFLITO. Un exemplo paradigmático é o do permiso para modificar un camiño. “A verdade é peor que antes”, aseguran. Lembran que “se non hai parque, non se precisa cambiar o camiño”. Segundo relatan, a finais de novembro funcionarios municipais retiraron a cama elástica do parque infantil, unha das súas reclamacións polo mal estado no que se atopaba. “A día de hoxe aínda non volveron a colocala”, subliñan.
As consecuencias son visibles. “Dende que retiraron a cama elástica, xa non se ven nenos no parque infantil”, afirman. Con ironía, engaden: “O mellor cando sexan as próximas eleccións aparece a cama elástica”. A demora no permiso para modificar o camiño continúa, e iso alimenta a sensación de abandono.
A asociación entende que o problema vai máis aló dun caso concreto. “É algo máis que un problema”, sosteñen. Poñen como exemplo a fonte pública creada polo Concello en 1957. “É unha das dúas únicas fontes do concello que é apta para o consumo humano”, explican. Porén, denuncian que “é case imposible coller auga nela, sobre todo para unha persoa maior”.
MENSAXE. Ante esta situación, a súa petición é clara. “Ó concello pedímoslle que non faga distinción de cores políticos e que goberne para todos”, reclaman. Insisten en que “en cada parroquia hai persoas que necesitan que se escoiten as súas demandas”. Tamén lamentan a falta de información sobre actividades municipais. “Ás parroquias non as informan das actividades que o concello ten, tanto para persoas maiores como para o resto da poboación”, denuncian.
Aseguran que a asociación facilitou datos de contacto e correo electrónico, pero “tampouco fai caso do deterioro das estradas que dan acceso ás vivendas veciñais”. Con todo, non perden a esperanza. Confían en que se abra unha nova etapa de diálogo e que a parroquia de Moucide sexa tratada “como calquera outra parroquia de O Valadouro”.
A historia da Asociación de Veciños de Moucide é a historia dun rural que loita por non quedar atrás. Desde aquela reivindicación inicial polo teléfono ata as actuais demandas sobre parques, fontes ou subvencións, a entidade mantén viva a idea de que a unión fai forza. A incógnita agora é quen asumirá o relevo nunha directiva que precisa novas mans e novas enerxías para seguir defendendo os intereses dunha parroquia que non quere resignarse ao silencio.